Feeds:
Argitalpenak
Iruzkinak

Posts Tagged ‘urdazubi’

Premontretarrak, Prémontréko Erregelapeko Kalonjeen Ordena, erlijio ordena katolikoa da, Norberto Xantengoak, 1120an, Frantziako Prémontré abadian fundatua. Premontretarrak 1135ean iritsi ziren Euskal Herrira, eta bi abadia fundatu zituzten, Lehuntzen eta Urdazubin.

Bere abadietan ez ziren inoiz ugariak izan, bortz edo sei eta sotanaren kolorea dela«kanonigo zuri» deitzen zaie. Nahiz eta Alemanian eta Frantzian sortu ziren Premontretar etxe  gehienak Europan zaehat zabaldu ziren eta Espainian, non hain ezagunak ez ziren berrogei abadia ere kontatu ziren.

 

Irudia wikipedia- Premontretarra y Wenzel Hollarren, 1661ko grabatua

XVII eta XVIII.mendetan Premontretarrak  garranzi, eragin haundikoa, aberats eta lur eremu haudien jabeak izan ziren.  Eskualdean elkarte erlijioso honek zeukan monastegia (Urdazubikoa), XIII. mendetik  ohore eta onura ekonomikoa on bat lortu zuen eta Santiagorantz zihoazen erromesentzat bide garrantzitsua bilakatu zen,  eta Baztango hainbat lur eremuen Jane ziren

Baztandar aunitz Urdazubiko monastegian kanonigo zuri izan ziren eta batzuk Bartolomé Barrenetxe arraioztarra bezala Premontretarren nagusi eta buru ere (generala).

Bartolomé Barrenetxe, 1715ko urtarrilan 13an sortu zen Arraiozko Dolarea etxean. Gaztetik premontretarren elkartean sartzen da, 18 urtekin Urdazubin aurkitzen dugu  eta hemendik ainzin ibilbide arrakastatsu bat hasiko du premontretar elkarte barruan. 1743an nobizioen maixua izendatuko diote, 1753an Urdazubiko monastegiko “burdinola” kutxaren zaintzailea (burdin industria bat zeukaten hainbat burdinolekin) , 1756an, monastegioko abadea izanen da ta gañera 1756tik 1760 presidente tituloa emanen diote, Nafarroko erregeordearen (birreia) gortean ibiliko da eta azkenik 1765tik 1768artio Spainako premontretarren”General Reformador” edo “Superior General” , hauxe da! haien buruzagi edo nagusi izendatuko diote….eta ez da izanen baztandar bakarra kargo hori izanen zuna.

Bertze  “general” premontretar Baztandarrak Fr. Bartolome Etxenike de Asco errazutarra, Iruritako Juan Bautista Aleman eta  Juan Bautista Miguelene izan ziren.

Juan Bautista Miguelene  Auñamendi eusko entziklopedian (digitalean) arabera Arraiozko semea bezala agertzen da, baña baita ere web gune berberan, Azpilkuetako Urrasun auzoko Iriartea baserrian  jaiotakoa zela, ageri da. Hauez gain Juan Mayora zigatarra ordeneko koronela izan zen.

Frantziako Iraultzarekin, Lehuntzeko monastegiko ondasunak saldu egin zituzten eta Urdazubikoa 1793an, Frantziako Konbentzio Gerran, erre izan zen. Sute horretan, monasterioko liburutegia suntsitu zen (9.000 liburutik gora biltzen zuen). Hori gertatu 1806ean kanonigo zuriek Gipuzkoako Loiolako Santutegian bilatu behar izan zuten. Geroxeago, 1839an, Mendizabalen Desamortizazioakin  premontretarrak behin betiko utzi zuten abadetxea.

Post hau iteko, informazioa ondorengo liburu eta webgunetik atraia da:

Agustin Otondoren “Diccionario Historico Biografico del Valle de Baztan (Navarra)”  2002  Nafarroako gobernua.

wikipedia, Auñamendi eusko entziklopedia, Urdazubi udalako web horria eta Gran Enciclopedia de Navarra .

Read Full Post »

2008ko urriaren 30eko goiza, hotz, goibel eta grisa zen, Iruñeko udazkeneko egun tipikoa!. Goiz hartan, Iruñeko Unibertsitate Klinikako 7. solairuan nengoen, birikako-proba batzuk egiteko hitzorduaren zain, goizeko 11: 00ak aldera burrunba handi batek, niri eta han zeuden guztiei arreta piztu zigunean.

Egun goibeltsua zela ikusita, erabat sinetsi nuen zarata hura trumoi handi bat izan zela. Baina ez zen horrela izanen, zeren zapore zahar eta ozpindutako klinika hortako 7. solairuko pasiloan alde batetik bertzera zebilen gizon trajedun batek, tinko jarri eta, aurpegi serioz, bertze gizonari begiratu zion (hura ere trajez jantzia) eta honek, pasiloan zegoen adin ertaineko emakume batengana hurbildu zen. Biztartean, pasilloaren alde batetik bertzera zihoanak mugikorra atra eta dei bat egin zuen. Gertu nengoenez, deia entzun eta harrituta  geratu ninzen!

Pasilloaren alde batetik bertzera zihoanak; -Carlos ¿cual es tu posición?

Ustezko Carlos; – Pio XII, 

Pasilloaren alde batetik bertzera zihoanak; -Me puedes confirmar si ha habido una explosíon?

Ustezko Carlos; -Si, muy cerca de vuestra ubicación, proceder a salir.

Deia moztu eta buruaz keinu egiten dio emakumearengandik hurbil dagoen gizon trajedunari. Honek besotik altxatzen du andrea eta berehala alde egiten dute. Aldi berean, pasiloaren alde batetik bertzera zihoanak, bertze dei bat egiten du.

Pasilloaren alde batetik bertzera zihoanak; – Pasame con el despacho (?) que es urgente.

Telefono-linearen bertze aldean dagoenak galdetzen dio, ea nolako presakoa den!

-” tan urjente como que es un atentado“. Erantzungo dio.

Nik eta telefono-elkarrizketak entzun zituzten agure bikote batek harrituta begiratu genion elkarri. Ustezko trumoi hotsetik minutu bat bertzerik ez da igaro, hirurok elkarri begiratu diogu harridura aurpegiarekin! Gure aurrean bonba-auto bat lehertu da (gero jakingo dugu) eta ez gara enteratu!

argazkia IGNAZIO PEREZ

Bikoteko agureak begiratzen dit eta erten nau: “Hori Mariano Rajoyren emaztea zen, presidenteordearen emaztea!” (Badirudi goizean odola atera diotela emakume horri eta agureak erizainei entzun diela haien artean Rajoyren emaztea zela erten). Nik Inozo eta tente aurpegiarekin jarraitzen nuen ( egitan, trumoi hutsa izan zela uste izan buen)

Minutu batzuk geroago, anabasa! kontsulta guztietatik erizainak eta medikuak urduri samar atratzen hasi ziren, batzuk eskuak burutan, bertze batzuk mandarretan eta mantaletan telefonoen bil eta guztiak! Nafarroako Unibertsitateko aparkalekuan bonba-auto bat lehertu dela erranez eta aipatuz.
Urduritasunak bere logika zuen, klinika honetako mediku eta erizain gehienek unibertsitate horretan ikasi dute eta
gainera batzuk, seme-alabak dituzte han ikasten.
Horretaz gain, leherketak “frecuencia de honda” ezabatu izana eta mugikorrak senideekin kontaktuan jartzea ezinezkoa izatea, urduritasuana eta nolabaiteko anabasa nabarmendu zuen.

-ez nau hartzen, ez nau hartzen!

-Orain dela 10 minutu berarekin hitz egin dut , zergatik orain ez nau hartzen!, Halakoa entzuten dira.

Minutu parez larritasuna haundituz doa, urduria eta beldurra nahasten dira…baina zorionez, bapatean telefonoak seinalea ematen dute, eta deiak hartzen dira, segidan hildakorik ezta zauriturik ez direla izan zabaltzen da, pixkanaka pixkanaka dena lasaitzen doa eta normaltasunera bueltatzen da.

Nik eta agure bikoteak inozo aurpegiarekin eserita jarraitzen genuen, eta horrela jarraitu nun erizain bat hurbildu eta etxera joateko erran d+zidan arte, egun horretan ez baitzen kontsultarik gehiago izango.

Baztanen horrelako ekintzarik izan ez den arren, egia da gure inguruan E.T.A.k eragindako bonba-auto pare bat lehertu direla. 2005eko abenduaren 21ean, bonba-auto batek kalte material handiak eragin zituenDonoztebeko Bordatxod diskotekan, eta hilabete batzuk geroago, 2006ko otsailaren 15ean, Dantxarineako (Urdazubi) Nuba diskotekaren ondoan, furgoneta-bonba bat lehertu zen.

Urdazubin ere, E.T.A.k herriko kuartel-etxea granadekin eraso egin zuen 2002ko urriaren 12an, eta sei urte lehenago (1996) bertze atentatu bat egin zuten, antzeko prozedura baten bidez, instalazio horien aurka ere.

Baztanen halakorik ez izan arren, Erakunde armatuaren lehenengo ekintza Baztanen, 1969ko azaroaren 22an Elizondoko Banco Vasconiaren sukurtsaleko atrakoa izan zen, atrakoan 1.211.000 pezeta eskuratu zituzten.

Atentatu horiek kalte materialak eragin bazituzten ere, zorionez ez zen biktima hilgarririk izan, pozten gaituna.

carrera hau egiteco erabili den materiala;

Estalla una furgoneta-bomba junto a una discoteca en Navarra, sin causar heridos

. A.T- Diario Montañes. 2006

ETA ataca con granadas una casa cuartel en Navarra en la que doce agentes viven con sus mujeres e hijos. Begoña Lopez. ABC. 2001.

Read Full Post »