Feeds:
Argitalpenak
Iruzkinak

Posts Tagged ‘Lekarozko kolegioa’

Elizondarra bezala, aunitzetan lekauzko besteara landetatik (piezak) oinez joan izan naiz. Gazteriako joan etorri guzti ohietan Lekauzko bidean; iluntzean lagunekin solasian edo egunsentian bakarti ta zerbait mozkortia, Uharte auzoan  kolegio zaharraren presentzia genun, harrizko etsi haundia bidean zehar akonpainatzen zigun ratoxka bat.

Argazkia Pello San Millan.

Gaur egun, (eztakit posible izanen den oinez joatea nazionala guruzatu beharko bai da) Atxoborroa pastuta, Abeltegiako bidegurutzearen ordez rotonda bat dago eta kolegioaren mende bateko presentzia desagertuta, inguru hustu ta artifizial bat aurkitzen da. Kolegiaren aztarnak, gutti egokia den salmon koloredunako elize bakartia, gerizperik gabekoa  eta malderra eta magnolia (Magnolia grandiflora) zaharra dira, bertze guzia, hutsune haundi bat da!. Hutsun sentsazioa desatsegina duen  toikia, Lekauzko  empresa kanpusa da eta gezurra dirudi han, garai batean ehun urte pasa izandako instituzio bat egona izana.

Lekauzko kaputxioen aholku onaren amaren kolegioa 122 urte fisikoki iraundu zun ( kaputxinoak barne ta lizeo bezala guttiago). Eraikiña ta instituzioa, bota ta desagertu zen artio, ibilbide errexa ez du izan eta bere historia luzean, hainbat kalapiteak jasan ditu; 1913ko uholdea kalte handiak eragiten ditu, 1932an errepublikako garaian arazo politikoak izango zutela ta “Liceo Lecároz, SC” gizartea sortzen dute eta bada ezpada irakaslego sekularra (laikoa) erabiltzen dute. Gerra garaian (1936) lehendabizik “odol hospitale” (Hospital de sangre) bezala erabiliko da ta gerora, eriondoendako hospitala izanen da. 1937an Nazionalak nagusi direla Nafarroan irakasle kaputxinarrak kolpe gogorra jasatzen dute eta 20 fraidetatik 17 kanporatuak ta erbesteratuak izanen dira, horien artean Aita Donosti….eta 1962an sutea! kriston sutea, kolegioa (zati haundi bat) erreko dun sutea.

Sua gauez gertatu zen 1962ko abenduaren 9ko 10rako gauan, 23,30ak aldera, gauerdian. Jende gutxi lo egin zuen gau hartan Baztan ibarreko zoko hortan (Irurita, Lekaroz, Gartzain, Elizondo..), kolegiotik etortzen ziren berriak  ikaragarri beldurgarriak ziren eta  distantzia handian sugarren dirdira ikusgai ziren.

Ikasleak logeletatik jausten ziren bitartean (9-17 adin tartekoa) lehengo laguntza iritsi zen, La Baztandarra, suteen aurkako aseguru-konpainiako moto-bonba., baña intentzio hona  izan arren zorte txarra eduki zuten, potentzia ttikia zuen eta ur txorrota ez zen apenas iristen eraikiñaren erdiraño, gañera bere mangerak (tutu malguak) hainbat ebakiak zituen. Pixkanaka pixkana sugarrak teilatutik eta lehiotik atraz zeruko bidea hartzen zuten eta tamainua haunditzen zijoazten, baitere tarteka leherketak ta eztadak entzuten ziren

Ikaslegoa eta fraideak larrainean zeudela suhiltzaileen etorrera ondo ikusi zuten, Dantxarineatik ohartaraztuta  Senpereko (Laburdi) “suhiltzaile” talde bat iritsi zen (bertze edozein baino hobeto hornituta zegona), baita ere etorri ziren Irungo, Donostiko eta Iruñako suhiltzaile talde batzuk . Sutea hai haundia zen kronikak diotela, Iruñako talde Iruritan zegoenean eta sugarrak ikusterakoa ez zela ezer egiten ahal pentsatu zutela eta kasi kasi buelta ematen dute. Hobe izanen zen Iruñatarrak buelta eman baziren zeren kamioi zubian sartzerakoan  matxuratu zitzaien eta Gorramendiko “Alerta y Control-eko” soldaduei deitu behar izan zuten kamioi atratzeko.

1962an erretako zati bat. Argazkia Pello San Millan.

Suhiltzailekin batera fraideak eta baztandar haunitz aritu ziren sua itzaltzen nahian eta subakiank iten  sugarrak elizera ta korora ez iristeko. Goizean sutea jarraitzen zun, ikaslea Elizondoko konzenzinistetara eraman zuten, ez zen zauriturik izan eta kontuan hartuz 300 ikasle bazirela eta 70 inguru fraide eta antzekoak…erraten ahal da neguko gau “bero” hortan zorte hona izan zela!!

Ez zen jakin zer eragin zuen sua, batzuk diote akaso fluoreszente bat izan zela (berriak ziren), berotu zela eta dena egurra zenez kristona liatu zen, gauza da kolegio zati bat erre zela eta ez zen gehiago berrituko, zeren  berritu beharrean lizeo moderno ta haundi bat ereikitzea erabaki zuten (idea lehenagotik zegoen baina ez zen aurrera atratzen). 1966ko apirilaren 26an zentro berriaren lehen harria bedeinkatu zuten eta 1968ko ekainaren lehen egunan Liceo berria ireki zen Lekarozen, gaur egun eta 199otik Baztango Bigarren Hezkuntzako Institutua dena.

Post hau iteko erabili den materiala:

Diario de Noticias-ko “El fuego con el que empezó todo” artikuloa. Lander Santa Maria, 2011ko Abenduaren 12a.

colegiodelecaroz.com -eko “recuerdos” ataleko “El incendio de Lecároz – Luis Miguel de LesetaEl incendio – Joaquín Trecet” artikuloak.

Read Full Post »