Feeds:
Bidalketak
Iruzkinak

Archive for the ‘kirolak’ Category

2012ko urriak.

Afariak, bazkariak eta mota ezberdiñeko ekiataldiak direla… hilabete bat daramat tarrapataka blog “puto” honekin. Erran behar Iraila bukaera ekitaldiz beteta egon dela zulo hezea; bideo emanaldiak, eskolen besta, pailazoak, laisterketak izan dira…eta ondar egunian Urriko besta ta guzti! Hau da Oktoberfesta izan dela edo hobe errana, OktoBRTfest izan zela, zeren garagardo besta hau Baztan Rugby Taldeak ekarri zigun.

Oktoberfest 2005. Egilea Andreas Steinhoff. Creative comons lizentzi askea (wikipedia)

Oktoberfest 1810. urtetik aurrera Alemaniako Munich bavariar hirian ospatu ohi den jaialdia da. Alemaniako Jaialdi Herrikoi edo Herri Besta (alemanaz Volksfest) handiena da, baita gisa honetako munduko handienetakoa ere, urtero 6 milioi bisitarik baino gehiago dituelarik. Irailaren 15a ondorengo larunbatetik hasi eta bi asteetan zehar Munich hiriaren erdigunean dagoen Theresienwiese (Santa Teresaren larrea) zelaian ospatzen da (wikipedia). OktoBRTfesta berreiz, Elizondoko Merkatuzelaiko gorapetan ospatu zen eta jende haunitz hurbildu ez arren, han agertu ginenok Bavieratar peto petoak bezala Hordeum distichon (garagar) zukua edan genun! bederen nik! garagardo motak guztiak ia ia bi aldiz dastatu bai nun!! (Adriaren garagardo “aquosa” hori ere). 

Ondarrian,  ilunabar aldera garagardoz aunpetue (azkez “spaten-a” oso osoa bota izan behear nun) eta lagun batek dion bezala “pinplatue” nere pitter-oroigarriarekin etxera bueltatu nintzen, eta hori soilik, hasmentako nahia buelta bat ematera eta bizpa-hiru pitter garagardo botatzea zela… baña, “eske”… barrakoietan bazen giroa, arras “familiarra” zen eta adiskidetasuna eta talde giroa hairean usaintzen zen.

Aipatzekoa da kirol talde honek rugbira jolastera ez dela murrizten eta finantziatzeko egiten duten ekitaldiak irekiak, orijinalak, adiskidetasuna eta giro ona bultzatzen dutenetakoak dira eta horren adibidea, Iraila 29ko garagardo jaia da, baña taldearen 34 urte hauetan mota ezberdiñeko ekitaldiak izan dira, gaupasak, kontzertuak, bidiak… eta denetatik pastu da, hori bai gehienak onak eta oroitzerakoan ezpainetan iribarre bat uzten dutenetakoak.

Baztan rugby taldea 1978an sortu zen eta sortzailenetako nagusi Xabier Soubelet Laskibar Ziburutar-Baztandarra izan zen. Dioenez  (Diario Vaskoko artikuloan) 77/78ko ikusturtean  Donibane Lohizuneko institutoan lanaean zegola hainbat rugbi partidu antolatu ziren irakasle, ikasle artean eta partidu haietan Baztanen, Rugbi talde bat sortzearen ideia piztu zen

Urte hoietan zulo hontan Lino Plazalekauztarra ezik (Madrilen rugbian jolasten zuna) ez iñor kirol hau jokatu eta bere arauak, guttiago ezagutzen zutenak!! baina hori ez zen arazoa izan eta hainbat pertsonekin harremanetan jarri ondoren, ondarrian talde bat muntatzen hasi zen. Lehenengo ausart eta adoretsu talde hori bertze batzuen artean Xabier Soubelet, Jose Mari Aldako, José Miguel Arizmendi, Rafa Olaizola, Miguel Gonzalez, Karrikiri, Antonio Urolategi Frías, Iñaki Unanua, Javier Aragón, Txomin Landa, Koldo Goyenetxe, Txomin Garmendia, Salva Lizasoain,  Jesus Agerre, Antonio Sarratea, Leiza, Juantxo Etxart, Jose Mari Irigoyen, Augustine Satrustegi, Jose Mari Arnal, Xabier Landa, Iñaki Fagoaga, Pello Etxandi, Juanjo Jáuregui, Kepa Arizmandi, Kiko Satrustegui, eta Pirrin osatu zuten. Lehenbiziko urtea horretan, 78/79 denboraldian, tenore hortan liga bakarra zen Euskal Ligan ez ziren apuntatu izan ahal,  baina prestakuntza mantentzeko, zerbait gehigo ikasteko eta ligara ohitzeko lau lagunarteko partiduak jokatu zuten.

BRT-ren lehenengo partidua Mugaireko San Martin eskolako zelaietan izan zen eta aurkariak, Donibane Lohizuneko institutoko ikasle talde bat izan zen. Emaitza…kriston paliza izan zen baina baita ere Kristonekoa omen izan zen hirugarren denbora. Hurrengo bi partiduak, beharrezkoak zirenak Baztango taldearentzat partiduen dinamikan sartzeko Atlético San Sebastián eta Zarautzeko beteranoen aurka izan ziren.

Soubeletek sortzailea gain, entrenatzaile zen, entrenamenduak italiar franziskanen (gaur egun desagertu eta urbanizatua) frontoian ziren eta prestakuntza aparte jokoaren arauak eta filosofia erakutsi behar izan zun. Horretarako, hainbat aldiztan Donibane Lohizuneko lagun-jokalariak etortzen ziren eta batzutan ere Baztandarrekin aritzen ziren.

1979an, Euskal Ligan BRT (Baztan Rugby Taldea) apuntatzea lortu zuten, izena Soubeleti bururatu zizaion Bilbao Rugby Taldea (BRT) izenarekin parekatuz, bilboko talde horretan bere anaia eta hainbat lagunak jokatzen bai zuten. Izena aparte baita ere bururatu zizaion ekipamenduaren koloriak, taldearen arropa: kamiseta berdea, praka motz zuria eta galtzerdi gorriak izango dira, Donibane Lohizuneko Olympique taldearen kolore antzekoa ( Xabier Soubeleten txikitatik talde, gogokoena bai zen). Baita ere talde horren  Julito Ledesma jokalariari esker baloiak eta bertze materialak lortu zun.

Taldeko lehenengo kapitaina Rafa Olaizola izan zen (gerora entrenatzailea eta lehendakaria izan dena) eta etxeko partiduak Hernanin jokatzen zuten (zelai federatiboa zen eta Hernaniko taldea aparte BRT-a bezala kanpo zelaia ez zuten taldeak jokatzen zuten)  eta kanpokoak, Ordizian, Logroñon, Irun, Donosti, Zarautzen, Gernikan…. eta Iruñan (garai horietan Nafarroan BRT aparte Iruña eta El Bronce soilik zeuden).

Taldeko lehen lehendakaria Lander Santa Maria izan zen eta doi den rugbi talde guztiek bezala bere ereserkiak eta Haka ohiu (euskaraz) zuten. Baztanen rugby garai hau bi urte iraun zuen eta oroizapenak onak izan arren ez da ahaztu behar liskar txiki batzuk izan zirela. Club Deportivo Baztan-ek bere barruan edo babesean ez zien hartu izan nahi (garai haietan futbola aparte C.D. Baztan barne, txirrindularitza, atletismoa, pilota, eskubaloia…zeuden), iñoiz kirola egindako arlote edo baldarra talde bat soilik zirela pentsatzen bai zuten eta hori zela ez zieten Giltxaurdi futbol zelaian iñoiz utzi partido bat jokatzeko (zelaia suntsituko zutela beldurra zeukaten), eskerrak bertzealdetik Mugairen (San Martinen) eta Lekautzen (kolegioan) iñorengo arazoak izan zuten baloi obalatu mugitzeko eta “paloen” artean sartzeko.

90. hamarkadan bigarren aldiz berpiztuko da Baztango Rugby Taldea  eta gaur egun gogor ta indartsu mantentzen da, jubenil taldea eta bi “senior” talde izanez.  BRT Menditarrak-en talde nagusia “liga nazionalan” aritzen da, ta bertzia “B-a” Liga Regional Vascan eta asteburu hontako larunbatan (urriak 13) 12/13 denboraldia hasiko da eta berriz ere Lekauzko zelaiak jendez betetzea espero da errugbia gozatzeko bai da bai jokatzerakoan nola bai ikusterakoan eta zer erran 3. denboraz!!!

AUPA BRT!!!

Post hau iteko erabili den materiala:

Diario vaskoko ” 30 años del Baztan Rugby Taldea “. Tellechea  (2008.9.20).

Interesport Irabia BRT-ren webgunea .

Advertisements

Read Full Post »


Elizondoko bestetan, Baztan-Malerreka laxo partidu interesgarri bat antolatua zegoen, baña euria zela ( euri ta gehigo euri..) bestetako bertze ekitaldiekin bezala, bertan bera utzi  behar izan zen. Desafioa, Elizondoko bestetako pilota egunaren barruan antolatua zegon eta frontoi edo plaza luzearen 150. urteurrena ospatzeko zen, zeren nahiz eta ez irudi frontoi luzea haurten, 150 urte bete izan ditu.

Argazkia. Pello San Millan

Haurtengo Elizondoko festetako egitarauan agertzen zen Tiburtzio Arraztoaren “laxoa Plazaren 150.urteurrena” izeneko idatzian zion bezala, Elizondoko plaza luzea, 1861an Francisco Dolagaray y Mayor Iruritarra, Baztango alkatea zela eraikia zen. Baita ere argitzen digu, sakearen aldean dogoen pareta (argazkikoa) soilik dela jatorrizkoa eta gainontzeko elementuak, baita errebotea ere, ondotik egindako lanak direla. Zorua 1971an asfaltatu zen, ordurarte lurrezkoa zen , bere “eskas”arekin eta botarriarendako arlauxaz egindako gunearekin. 1981an berriz asfaltatu zen eta gaur egun daukan neurrietara (1o4m x 19,45m) haunditu zuten, daukan  itxura paregabea hartuz.

Idatzia segitzen dun bezala, Tiburtziok, aipatzen du Elizondoko laxo plaza, laxoan aritzeko irauten duten plaza, historikoetako bat dela eta 150 urte hauen zehar, kontaezinak eta ahazteziñak izan diren partiduak, jokatu direlsa plaza hortan!. Herri ezberdiñen arteko desafioak bizi izan dira, eta ez guttitan desafio hoietan egiazko pasioak sortuz, herrien ohorea defenditu… edo galtzea ikusi da. XIX.mendeko bigarren aldian eta XX. mendearen lehenengo urteetan izandako desafio hoiek errepikaeziñak dira. Hortaz,Tiburtziok, laburbilduta Baztan eta Bidasoa Errekako herrien arteko “ondasun aberats” diren desafioak eta Elizondoko plazan garaiko itzal haundiko jokalriek izandako norgehiagokak, gogora ekartzen digu.

Oroitarazten digu, Elizondoko Etxeberri anaiak jokatu zituzten desafiozko partiduak, zautuenak izan zirela. Laukote sendoa, tinkoa eta lehiakorra osatzen zuten Etxeberritarrak; Policarpo, Julian, Pascual eta  ezker esku zoragarria zeukan Victoriano apeza. Elizondarrak maiz aritu ziren Doneztebeko Tabernatarren  kontra, hauek  aita eta hiru semeek osatzen zuten laukotea.

Plaza inaguratu berria zelarik, Baztan eta Malerrekako hiru pelotaro onenak eta Etxeberri apezak, Eibarko Txikito haundia eta bertze hiru gipuzkoarren aurka jokatu zuten desafio ikaragarria. Partidua, Naparrak irabazi zuten, haien bizitzako partidu onena jokatu bai zuten. Desafio haueK Ez ziren soilik herrien artean, bitxikeri bezala aipazen da, batzuk “mexikanoen” eta “arjentinoen” artekoak zirela (hau da, Mexikon egondakoak edo Arjentinan ibilitakoak) edota “izar zaharren” eta “gazteen” artekoak…

Argazkia. LARUMBE (/www.diariodenavarra.es)

Desafioak aparte, laxoko plaza luzean, Nafarroako Pilota Federazioa antolatutako partiduak jokatu izan dira. Hoietako bat 1928an jokatutakoa izan zen. Etxekoen aldetik hautatuek; M. Irribarren, F.Iribarren, F. San Vicente eta Azkarragak izan ziren eta 11-9 irabatzi zuten Malerrekakoei. Partidu honen bitxikeria, pilotariaek eta agintariak Hotel Lazaron (ohikoa zen bezala) menua gozatutako ondorngo brindisan egon zen. Azkarate eta Juan de Irigoienek solastu zuten eta baita ere Jean Ibarnegarayek. Honek, Behe Pirineotako diputatua zen eta sortu berria zen Euskal Pilotaren Nazioarteko Federazioaren lehen presidentia ere. Jeanek, laxoak Elizondon zuen errotzeaz harro agertu zen baita, partiduan bildutako jendetzaz ere. Arraza batasuna  ere aipatu zun, erranez Lapitxuriko zubia pastu zuenean, muga pasatu zuenik ez omen zuela nabaritu eta “Franziako” euskaldun guzien partez heldu zela “Espainiako” euskaldunei besarkada eta agur bero bat ematera. Bukatzerakoan, laxoan jokatzeagatik zoriondu zituen eta tradizioa mantentzeko deialdia egin zuen. 1930ko ekainaren 30an Federazioak partidu bat berriz antolatu zuen plaza honetan eta Elizondo ta Irurita neurtu ziren, Iruritarrek garaile atraz.

Plaza Luzean jokatutako bertze laxo partiduak, Elizondoko bestetako “pilota egunan” tradizionalki antolatutatakoekin batera, Laxoa Txapelketako zenbait  finalak izan dira; 1963an Irurita-Bertizarana finala jokatu zen. Erran behar, laxoa kasik desagertuta zegola garai haietan, 1960. urtean, Jesus Jaimerena apez iruritarrak lau urtez berpiztu zuen eta hortik ondoren, herriko bestatan soilik jokatzen zen, 1980an Laxoa Elkarteak txapelketa berriz ere berreskuratu zuen arte eta urte horretako finala berriz ere, Elizondoko plaza luzean jokatu zen,  Irurita-Doneztebe arteko finala izanez eta hontan ere Iruritarrek irabazleak izanik.,1984an Oitz-Irurita finala jokatu zen eta azkenik, 2001an Arraioz-Doneztebe arteko finala. (beltzatuta, finalako irabazleak).

Post hau iteko, Elizondoko festetako esku-egitarauako, Tiburtzio Arraztoaren “laxoa Plazaren 150.urteurrena” izeneko idatzia, erabili da eta laxoari buruzko bitxikeri edo zerbai  gehiago jakiteko,Tiburzio Arraztoaren  “Laxoa. La pelota en la plaza”  (Cenit ediciones, 2010) liburua arras interesgarria da.

Sarean, berriz laxoaguante.blogspot  bloga ikusi daiteke. Baita ere, blog hontako post hauei, begiklixka bat ematen ahal zaie.

https://baztangohaizegoa.wordpress.com/2011/06/25/laxoa-botarria-pilota-ta-pilotaria/

https://baztangohaizegoa.wordpress.com/2011/06/27/pilotaren-ibilbidea/

Read Full Post »